بیاضه در آخرین قسمت شرقی بخش خور و بیابانک در شهرستان نایین استان اصفهان قرار گرفته است . نام اصلی این روستا" پیاده" بوده که پس از اسلام به آن شکلی عربی داده اند و به صورت بیاضه نوشته اند .
جمعیت آن حدود 500 نفر و آب و هوای آن بر عکس سایر نقاط این منطقه مطبوع است . آب این دهکده از قنات تأمین می شود . زبان مردم بیاضه فارسی و لهجه آنها نزدیک به کرمانی است . قلعه ی آن که مساحت زیر بنایش در حدود 1000 متر مربع است دارای خندقی در اطراف به عمق 10 تا 12 متر و پهنای آن 7 الی 8 متر است. ارتفاع قلعه 30 الی 40 متر از کف خندق است .
رفت و آمد ساکنین قلعه به وسیله پل متحرکي که بر روی خندق گذارده می شد انجام می گرفته است . فضاهای این قلعه در حال حاضر پا بر جاست و اتاق های آن نیز تا چند دهه پیش مورد استفاده اهالی جهت انبار نمودن خواروبار و غیره بوده است. از زمان ساخت آن سند مکتوبی در دست نیست ولی با استناد بر نحوه ساخت قلعه های مشابه ، زمان ساخت آن مربوط به دوره ساسانی و یا حتی کمی پیش از آن است.
با توجه به اینکه بناهای خشتی ایران به دو گروه 1- بناهای خشتی زنده و پیوسته به بافت شهری و
2- بناهای خشتی منفرد و مونومنتال طبقه بندی شده اند ، قلعه بیاضه در میان این تقسیم بندی قرار دارد ، قلعه ای شکوهمند با کاربری و سیمای معماری ویژه که با وجود اینکه فرسوده و آسیب دیده است ولی همچنان همانند هسته ای مرکزی ، بافتی مشتمل بر خانه های روستایی ، ساباط ها ، پایاب ها و انبوهی از درختان نخل آن را احاطه کرده است . در این پروژه مرمتی پس از شناخت کلی قلعه از نظر تاریخی جغرافیایی آسیب های کلی و موردی وارد آمده بر پیکره بنا مورد بررسی قرار گرفت که این آسیب ها تا حد بسیار زیادی پیش رفته و فرسودگی های جدی ، بنا را تهدید می کند.
از عوامل و پدیده های آسیب رسان به این بنا می توان به باد و باران اشاره کرد که با توجه به اینکه در این حوزه بارندگی کمتر صورت می گیرد با این وجود فرسایش اصلی بنای قلعه را باران موجب می شود . بارندگی های کوتاه مدت ولی شدید بهاری موجب شستشوی لایه های سطحی قلعه می شود.
بادهای شدید کویری با سرعت زیاد سبب فرسایش بناهای خشتی می شود که در این بنا هنگامی که توام با بارندگی است موجب تشدید اثر بارندگی می گردد و رطوبت باران را به عمق بیشتری از حصار بیرونی بنا نفوذ می دهد که جدی ترین فرسایش ها در پوسته بیرونی بنا خصوصاً در جبهه شمالی بنا نمایان است و همچنین بادهای سالیانه از سمت غرب که با خود دانه های شن را نیز به همراه دارد ، موجب فرسایش بدنه غربی بنا شده است.
مموریانه ، حشرات موزی و دانه های سبز شده از عوامل بیولوژیکی ، نوع مصالح ساختمانی و عوامل انسانی (فرسایش در اثر دخالت انسان) از عوامل جدی آسیب رسان به این قلعه می باشند.
به گزارش اداره مرمت سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري استان اصفهان ، فاز اول مرمت قلعه تاریخی روستای بیاضه از جاذبه های منحصر به فرد گردشگری کویر مرکزی ایران به همت سازمان میراث فرهنگی و توسط شرکت حافظان میراث جاودانه در اردیبهشت ماه سال جاری آغاز شد. در مدت 4 ماه و زیر بنایی حدود 1500 متر مربع به انجام رسید . با توجه به حجم و نوع آسیبهای وارده همچنین در نظر گرفتن اولویتهای حفاظتی ،در اولین گام عملیات نجات بخشی برج جنوبی قلعه که در شرف تخریب کامل قرار داشت آغاز گردید .
در این راستا پس از تجهیز و راه اندازی کارگاه ساخت خشت به شیوه سنتی و تامین مصالح مورد نیاز پی بندی و استحکام بخشی برج و همزمان دوخت و دوز آن به پیکره اصلی قلعه با استفاده از تکنیک کلاف کشی با موفقیت به انجام رسید .
باز سازی طاقهای فرسوده و تخریب شده بر اساس الگوها و شواهد باقی مانده و همچنین استحکام بخشی قوس ها و اندامهای تضعیف شده قلعه از طبقه هم کف تا پنجم ونهایتا اجرای لایه پوشاننده کاهگل از دیگر فرایندهای صورت گرفته در این فاز به شمار می آید .
در بخش داخلی این عمارت 5 اشکوبه خشتی نظر به تخریب حجم عمده ای از طاقها دیوارها و پله کانهای ارتباطی عملیات خاکبرداری لازم با رعایت اصول و احتیاطهای لازم و در کلیه طبقات و بخشهای لازم به انجام رسید .
استحکام بخشی بازسازی و موزون سازی جداره ی حیاط مرکزی و راهروی اصلی قلعه و همچنین راههای ارتباطی متنوع آن از دیگر فعالیتهای صورت گرفته در این مرحله میباشد .
لازم به ذکر است که به منظور حفظ کالبد خشتی و پوشش کاهگلی این بنا از آسیبهای ناشی از حشرات که در منطقه به وفور دیده می شوند در کلیه ی بخشهای قلعه عملیات موریانه زدایی و سم پاشی صورت گرفته است .